آموزش

آموزش ابعاد و تلرانس گذاری هندسی موسوم بهGD&T

           

gd_t_logo_med

     واژه GD&T مخفف عبارت Geometric Dimensioning and Tolerancing است که  حدود یک قرن از پیدایش آن در اروپا و امریکا می گذرد. استفاده از علائم GD&T در نقشه های مهندسی و نیز بهره گیری از استانداردهای مرتبط با آن در خطوط تولید ابرکارخانه های امریکایی و اروپایی به قدری فراگیر گشته که گویی عدم استفاده از مباحث GD&T در کلیه مراحل تولید اعم از طراحی، تولید و کنترل محال به نظر می رسد. چرا که بسیاری از شرکت های غول جهان، سود سرشار و کیفیت تولیداتشان را مدیون استفاده و بکارگیری مباحث GD&T می دانند.

       اینجانب به عنوان مدیر سایت،  با بیش از ۲۰۰۰ ساعت تدریس و مشاوره مهندسی در سازمان های دولتی و شرکت های خصوصی،  و با بیش از ۳۰ سال سابقه کار در حوزه طراحی، تولید و کنترل قطعات و مجموعه های صنعتی، افتخار دارم تا یک دوره آموزشی کامل از مباحث GD&T را در فضای مجازی جهت استفاده مهندسان مکانیک و تمامی دانش پژوهان و صنعتگران کشور عزیزمان ایران، ارائه نمایم باشد که مورد مقبول خداوند متعال قرار گیرد.

     قبل از شروع آموزش مباحث GD&T ذکر چند نکته الزامی است که توجه به آنها اثر بخشی یادگیری شما را افزایش خواهد داد:

  1. مطالبی که در این سایت مورد نگارش قرار گرفته و به مرور زمان در اختیار دانش پژوهان، مهندسان و صنعتگران عزیز فارسی زبان کشورمان قرار خواهد گرفت. بخش خلاصه شده ای از مباحث جامع و کاملی است که در کلاس های آموزشی ارائه می گردد.
  2. مطالب ارائه شده، ممکن است به درخواست شما و مسائلی که مطرح می کنید مدام در حال تغییر و بروز رسانی باشند (حتی بخش های ابتدایی) لذا چنانچه مباحث آموزشی این سایت را پیگیری می کنید به مطالب جدید اضافه شده توجه نمایید.
  3. از کپی برداری و انتشار مطالب ارائه شده (بدون ذکر مرجع) جداً خودداری نمایید چراکه بدلیل عدم رضایت نویسنده، مطمئناً از نظر شرعی اشکال داشته و یک عمل غیر اخلاقی تلقی خواهد شد. 
  4. پس از مطالعه مطالب ارائه شده، چنانچه تمایل داشتید در کلاس های آموزشی بنده شرکت نموده و از کلیه امکانات کمک آموزشی بهره مند گشته و گواهینامه معتبر دریافت نمایید. می توانید درخواست خود را از اینجا به مدیر سایت ایمیل نموده و یا تماس بگیرید.
  5. آموزش  ً ابعاد و تلرانس گذاری هندسی ً که در این سایت ارائه می گردد بر مبنای آخرین نسخه استاندارد امریکایی  ASME Y14.5M 2009 می باشد که می توانید فایل Pdf آن را از اینجا دانلود نمایید.
  6. مرجع اصلی آموزش، کتاب GeoTol Pro بوده که می توانید فایل pdf کتاب را از اینجا دانلود نمایید. اما ممکن است در برخی موارد از منابع و کتب دیگری که در آرشیو سایت موجود می باشد و یا حتی از جزوه شخصی استفاده شود.
  7. نحوی ارائه مطالب آموزشی در این سایت به صورت لینک های پی در پی خواهد بود تا بستر و جذابیت کپی برداری مطالب را از بین برده و یا حداقل کاهش دهد. لذا ممکن است شما کاربر عزیز را با مشکل مواجه نماید که پیشاپیش از محضر شما پوزش می طلبم.
  8. بی تردید نظرات شما در کیفیت و نحوی ارائه ما تاثیر مستقیم خواهد داشت. لذا ما را از نظرات خود محروم ننمایید.

با آرزوی موفقیت برای شما

با ما همراه باشید


تاریخچه GD&T

 

history

      همان گونه که می دانیم تولید به همراه انقلاب صنعتی در قرن هجدهم آغاز شد. اما نقشه های آن زمان با آنچه امروزه مورد استفاده قرار می گیرند، از تفاوت اساسی برخودار بوده است.

نقشه های مهندسی امروزی، در قرن هجدهم بیشتر به یک تصویر مرکب زیبا از قطعات یا خلاصه می شدند. اصولاً بعدگذاری بر روی نقشه ها کاری غیر ضروری به نظر می رسید. زیرا فرآیند ساخت در آن زمان متفاوت بود. نه خط تولیدی وجود داشت و نه خط مونتاژی، و نه حتی پراکندگی وسیع بین سازمانها یا واحدهای صنعتی که امروزه در تولید مجموعه های صنعتی پیچیده با هم در تعامل هستند.

در آن روزها تولید به منزله یک صنعت روستایی بود که صنعتگران، همه کارها را از تولید قطعات گرفته تا مونتاژ نهایی بر عهده داشتند. این صنعتگران مهارتهای عملی را که با دشواری بدست می آوردند به صورت نسل به نسل انتقال می دادند. در آن زمان هیچ چیز به عنوان تغییر ناپذیری وجود نداشت. هیچ چیز غیر از مطلق بودن کافی نبود. البته تغییر وجود داشت، ولی در آن زمان به تجهیزات اندازه گیری برمی گشت که برای تشخیص خطاها به قدر کافی دقیق نبودند. زمانیکه وقفه یا مشکلات مونتاژی رخ می دادند (که معمولاً به طور دائم هم اتفاق می افتاذ) صنعتگران در کش و قوس کار، و تا حدی که کار مونتاژ به طور کامل به انجام رسد، کار را سر و سامان می دادند، تمامی مراحل تولید در زیر یک سقف مدیریت می شد و تبادل اطلاعات در میان صنعتگران به طور مداوم و به سرعت انجام می گرفت. الفاظی از قبیل   ً آن را به طرف بالا نگه دار ً ،  ً آن لبه لقی زیادی دارد ً  و یا   ً این انطباق حالا مورد قبول است  ً و بسیاری از این الفاظ عامیانه در بین صنعتگران مرسوم بود.

می توان به خوبی تجسم کرد؛ تولیدی که به آن زمان بر می گشت فرایندی کاملاً کیفی بوده است، هرچند کند و دشوار ولی فوق العاده با کیفیت و بسیار هم گران. ظهور خط مونتاژ و دیگر فن آوری های بهبود یافته، تغییراتی اساسی در تولید بوجود آورد. خط مونتاژ متخصصانی پروراند تا جای صنعتگران را بگیرد، و این افراد وقت یا مهارتهای لازم را برای  ً جمع و جور کردن کار ً نداشتند.

روشهای پیشرفته اندازه گیری نیز به منسوخ کردن توهم  ً مطلق بودن  ً انجامید. اکنون مهندسین دریافتند که تغییر پذیری امری گریز ناپذیر است. افزون برآن، جهت هر بعد از هر قطعه در هر مجموعه مونتاژی، برخی تغییرات بدون ایجاد مشکل در کارکرد مونتاژی، قابل قبول است، البته مادامی که حدود آن (تلرانس) مشخص، درک و کنترل شود.این تغییرات به سمت توسعه سیستم تلرانس گذاری (مثبت و منفی) یا (مختصاتی) و به سمت تعیین جایگاهی منطقی برای ثبت این تلرانس ها و دیگر اطلاعات در نقشه های مهندسی یا طراحی هدایت گردید.

با این پیشرفت، و ابداع مفهوم جدیدی به نام مهندسی مجدد، نقشه ها از مرز تصاویری زیبا از قطعات فراتر رفتند، آن ها به وسایل اصلی تبادل اطلاعات در میان واحد های تولیدی تبدیل شدند که به صورت رو به رشدی با تمرکز کمتر و تخصص بیشتر، مشکلات تولید را مرتفع نمودند.

برای بهبود کیفیت نقشه ها، تلاش گسترده ای جهت استاندارد کردن آن به عمل آمد. در سال ۱۹۳۵، پس از سالها بحث و گفتگو، انجمن استاندارد امریکا (ASA) اولین استاندارد به رسمیت شناخته شده برای نقشه ها با عنوان  ً روش های امریکایی اتاق نقشه کشی و ترسیم  ً منتشر نمود.

این یک شروع بود اما نواقص آن، همزمان با وقوع جنگ جهانی دوم آشکار شد. در بریتانیا، هنگام جنگ، تولید بواسطه میزان بالای اسقاط ناشی از قطعاتی که بطور مناسب مونتاژ نشده بودند، بطور کلی مختل گردید. بریتانیا تشخیص داد که این امر به سبب ضعف در سیستم تلرانس گذاری مختصاتی ( مثبت و منفی)، و بحرانی تر از آن، به جهت فقدان اطلاعات کافی و کامل در نقشه های مهندسی، رخ داده است.

لذا با منشاء نیازهای جنگ، بریتانیا اصلاحاتی را بر روی نقشه ها اعمال و آن را استاندارد سازی نمود. استنلی پارکر از کارخانه سلطنتی، ساخت موشک های زیردریایی را با اعمال سیستم تلرانس گذاری موقعیت (Position) با ناحیه تلرانسی استوانه ای بجای مربعی، بر روی خط تولید برد و عملاً سیستم تلرانس گذاری هندسی را پایگزاری نمود. بریتانیایی ها در سال ۱۹۴۴ تصمیم به انتشار مجموعه ای از استانداردهای مقدماتی نقشه کشی گرفتند که منجربه انتشار  ً تحلیل ابعادی طراحی مهندسی ً در سال ۱۹۴۸ گردید. این اولین استاندارد جامعی بود که مفاهیم اساسی تلرانس گذاری صحیح موقعیت را معرفی نمود.

پیدایش استاندارد GD&T  در امریکا و اروپا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مرجع تخصصی آموزش و ارائه خدمات GD&T و پرینت 3 بعدی